Maj 2018
PnWtrCzPtSbNd
30123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031123

Przyroda - Oglna charakterystyka


Rzeba terenu

Pasma wzniesie poprzecinane dolinami rzecznymi, wzgrza, pagry i pagrki, pokryte zmieniajc si w zalenoci od pory roku szat rolinn, obnienia z umiejscowionymi wrd nich oczkami wodnymi. Tak urozmaiconej rzeby terenu gminie Mrozy moe pozazdroci niejedna rwninna gmina Mazowsza. Dziki obecnoci i dziaalnoci na tym terenie ldolodu plejstoceskiego i warunkw klimatycznych panujcych w holocenie, gmina Mrozy otrzymaa ogromne bogactwo krajobrazowe. Wysokoci bezwzgldne wahaj si od okoo 140 m n.p.m. w dolinie Witwki do ponad 190 m n.p.m. na wzgrzach w rejonie wsi Wola Paprotnia i Kruki. Wysokoci wzgldne dochodz do ponad 30 m. Najciekawsze efekty widokowe mona podziwia w miejscowoci gminnej Mrozy, w ktrej nawet jedno z osiedli potocznie przez mieszkacw zostao nazwane "Grami". Podobnie w pobliskich miejscowociach Rudka, Grodzisk, Gjszcz rozcigaj si pasma malowniczych wzniesie. Wyranie zachoway si nastpujce formy polodowcowe1 :

- wysoczyzny morenowe paskie o maych, do 0,5% spadkach terenu midzy Pomiecem a Jedlin oraz na zachd od wsi Topr (midzy wsi a lasem);
- wzgrza i pagry moreny czoowej o zrnicowanym urzebieniu, rnych wysokociach wzgldnych (od 5 do 30 m) oraz nachyleniu zboczy (5-10% i mniejszych), najczciej wystpujce w formie izolowanych wzgrz, np. lasy na pnoc i zachd od wsi Borki, wzdu drogi midzy Pomiecem a Lipinami, zachodnia cz wsi Guzew;
- ozy, bdce wzgrzami o wyduonym ksztacie w postaci waw o wysokoci wzgldnej 2-15 m i nachyleniu zboczy 5-10%, ich klasyczna posta wystpuje w rezerwacie "Florianw" oraz w lasach przylegajcych do wsi Borki, najciekawsze krajobrazowo ozy rozcigaj si na pnoc i poudnie od wsi Jeruzal, we wsi Choszcze oraz wzdu zachodniej granicy gminy poczwszy od zachodnich terenw Mrozw przez Sokolnik, Kuflew a do wsi Jeruzal;
- kemy, bdce do regularnymi wzgrzami otoczonymi obnieniami o wysokociach wzgldnych od 5 do 10 m i nachyleniu zboczy 5-10%, lokalnie mniejszych, cig form kemowych znajduje si w okolicy wsi Grodzisk,
- obnienia powytopiskowe o zrnicowanej wielkoci w ksztacie nieregularnych niecek o do wyrwnanym dnie, najbardziej rozlege obnienia wystpuj w dolinach rzek: Witwki, Witwki II, Witkwki i Kostrzynia.

Oprcz form polodowcowych na terenie gminy wystpuj liczne i ciekawe formy eoliczne. S to gwnie wydmy w postaci parabolicznych i wyduonych waw. Oczywicie najciekawsze formy znajduj si na terenie rezerwatu "Florianw", ktry powsta dla ich ochrony oraz na terenie caego Uroczyska Jeziorek.

Wody

Dua cz obszaru gminy to rozlege doliny rzeczne przepywajcych ciekw: Witwki, Witwki I, Witwki II (zwanej Trytw), Witkwki, Kostrzynia. Wszystkie wymienione wyej rzeki stanowi za porednictwem Kostrzynia dopyw Liwca, Bugu i Wisy. Jednak nie tylko one s odpowiedzialne za odwadnianie terenu gminy Mrozy. Na poudnie od linii wyznaczonej przez miejscowoci Lipiny Jeruzal Podciernie (gmina Cegw) wody gminy Mrozy kierowane s do rzeki wider i ni do Wisy. Najwaniejszy kana dla tego obszaru rozciga si wzdu granicy z gmin Latowicz.
Rzeki Kostrzy oraz Witwka posiadaj charakter cieku uregulowanego z rozbudowan sieci roww melioracyjnych. Naturalny charakter cieku zachowuje przepywajca przez Mrozy Witwka II oraz przepywajca przez Gjszcz Witkwka.
W wyniku pitrzenia rzeki Witwka II w Mrozach oraz w Rudce zostay utworzone zbiorniki wodne. Jednym z nich jest zbiornik retencyjny w Mrozach odbudowany przez gminny samorzd w 2008 r. na miejscu dawnego, zdewastowanego zbiornika wodnego w ssiedztwie stadionu sportowego. Obok funkcji retencyjnej zbiornik wykorzystywany jest do celw rekreacyjnych. Suy temu jego rozwijajce si otoczenie sportowo-rekreacyjne, obejmujce obecnie park, stadion z kompleksem boisk oraz stacj tramwaju konnego.
W pnocno-wschodniej czci gminy w rejonie wsi Gjszcz, pomidzy pagrkowatymi wzniesieniami rozcigaj si stawy, ktre dobrze widoczne z okalajcych je wzgrz nadaj caej okolicy niepowtarzalny charakter. S to gwnie stawy hodowlane, ostatnio wykorzystywane rwnie do celw rekreacyjnych. Ich obecno wraz z urozmaicon rzeb terenu sprzyja powstawaniu zabudowy letniskowej. Kompleks staww hodowlanych znajduje si rwnie w poudniowo-wschodniej czci gminy we wsi Dbowce. Zarwno stawy w Gjszczu jak i Dbowcach uznawane s w klasyfikacji przyrodniczej za obszary o randze krajowej. Oprcz staww hodowlanych na terenie gminy spotka mona liczne oczka wodne, zbiorniki powyrobiskowe, jak te w zachodniej czci Mrozw czy w pnocnej czci wsi Jeruzal oraz stawy przydworskie w Kuflewie i ukwcu.
Obszar gminy uznaje si za zasobny w wody podziemne. Wyrnia si dwa poziomy uytkowe wodonone wd sodkich: czwartorzdowe i trzeciorzdowe. Dominuje poziom czwartorzdowy. Ze wzgldu na urozmaicon rzeb terenu gminy zwierciado wd gruntowych pooone jest na rnej gbokoci. W dolinach rzecznych poziom tych wd ukada si na gbokoci 1-2 m. Na terenach bezporednio ssiadujcych z dolinami rzecznymi zwierciado wd zalega na gbokoci 2-3 m. Za na obszarze wysoczyzn oraz terenw wyniesionych zwierciado wd znajduje si znacznie gbiej, poniej 3 m. Na przykad na terenie Woli Rafaowskiej gboko zwierciada wody moe siga 13,3 m. Tak niski poziom zwierciada wd gruntowych sprzyja rozwojowi budownictwa, ale nie sprzyja rozwojowi rolnictwa. Std wiele gleb na terenie gminy Mrozy, zwaszcza tych pooonych na wzniesieniach cierpi na okresowe susze, co zmusza do odchodzenia od rolniczego wykorzystywania tych terenw. Najwiksze gospodarstwa rolne rozwijaj si na bazie terenw pooonych w obnieniach i dolinach rzecznych.
Jako wd na terenie gminy Mrozy stopniowo si poprawia. Wpyw na to ma gwnie ekstensyfikacja rolnictwa, podnoszenie wiadomoci ekologicznej mieszkacw oraz dziaania inwestycyjne nastawione na ochron rodowiska. Wan rol w zapewnianiu dobrej jakoci lokalnych wd spenia gminna oczyszczalnia ciekw w miejscowoci Mrozy. Mieszkacy wszystkich miejscowoci gminy Mrozy korzystaj z wody na cele bytowo-gospodarcze dostarczanej im z gminnego wodocigu, ktrego ujcie znajduje si we wsi Piaseczno w gminie Cegw. Jako dostarczanej wody spenia wymagane normy wody do picia.

Lasy

Lasy w gminie Mrozy, zajmujce ok. 26% powierzchni gminy, przedstawiaj du warto przyrodnicz. wiadczy o tym ustanowienie w ich obszarze a piciu (a wkrtce szeciu) rezerwatw przyrody. Gmina posiada pi zwartych kompleksw lenych (sze uroczysk), skadajcych si w wikszoci z lasw pastwowych. Najwikszy z nich, to Uroczysko Jeziorek, ktry cznie z przylegajcymi fragmentami lasw prywatnych zajmuje ponad 1100 ha. W czci poudniowo-wschodniej tego kompleksu znajduje si rezerwat "Rogonica" a w czci pnocno-wschodniej projektowany rezerwat "Barania Ruda". Na poudniowy zachd Uroczyska Jeziorek z rezerwatem przyrody "Torfowisko Jeziorek" znajduje si Uroczysko Florianw wraz z rezerwatem o tej samej nazwie, ktry czc si poprzez lasy chopskie z niewielkim Uroczyskiem Pomieniec tworzy nastpny kompleks o powierzchni 700 ha. Trzy mniejsze kompleksy lene znajduj si w pnocnej czci gminy, a s to: Uroczysko Bernatowizna z rezerwatem "Rudka Sanatoryjna" (czna pow. kompleksu 140 ha), Uroczysko Pagrki (wraz z przylegajcymi lasami chopskimi zajmuje ok. 160 ha) oraz Uroczysko Gjszcz z rezerwatem "Przeom Witwki" (pow. kompleksu 200 ha). W czci pnocno-wschodniej gminy midzy Uroczyskiem Gjszcz a Uroczyskiem Jeziorek w duym rozproszeniu wystpuj mae kompleksy lasw niepastwowych. Podobnie w czci zachodniej i rodkowej gminy pojedynczo porozrzucane s fragmenty lasw chopskich.

Gatunkiem drzew dominujcym w miejscowych lasach, jak przystao na obszar nizin, jest sosna. Drzewostany sosnowe dominuj na blisko 64,7% powierzchni lenej. W rejonach dolin rzecznych dosy czsto mona spotka drzewostany olchowe. cznie zajmuj ok. 23,2% powierzchni lenej gminy. Duo mniejszy, cho zauwaalny w oglnej strukturze lasw jest udzia drzewostanw brzozowych 6,5% oraz dbowych 4,6%2. Lasy gminy Mrozy nie wygldaj jednak jak lene manufaktury. Rnorodno zapewniaj gatunki domieszkowe takie, jak jesion, lipa, jawor, db (w drzewostanach sosnowych), buk, wierk, lipa, wiz oraz joda, z ktrej synie rezerwat "Rudka Sanatoryjna". Naley podkreli, e wystpowanie jody w tej szerokoci geograficznej, na izolowanym stanowisku stanowi ewenement, zasugujcy na ochron rezerwatow. Tutejsze lene ekosystemy s take wzbogacone o warstw podszytu, ktr najczciej tworz: kruszyna, leszczyna, jarzbina, czeremcha, jaowiec, bez czarny, brzoza, osika, porzeczka czerwona, grab, trzmielina europejska.

Struktura wiekowa oraz jako techniczna drzew znacznie lepiej przedstawia si w lasach pastwowych ni prywatnych, ktre naraone s na duo wiksz i nieplanow eksploatacj. W zwizku z tym przewaga lasw pastwowych w gminie Mrozy (80% do 20%) pozytywnie oddziauje na wartoci przyrodnicze tutejszych ekosystemw lenych. Na pewno s sprawniejsze w odnawianiu si, bardziej sprzyjajce osiedlaniu si zwierzt, zasobniejsze w energi a przede wszystkim pikniejsze dla oka. Poza tym w takich lasach rosn najszlachetniejsze grzyby. Jeli kto chce si o tym przekona, to radzimy w okresie grzybobrania wybra si do lasw w okolicach wsi Topr i Borki. W czerwcu i lipcu zachcamy za do skorzystania z jagodowego urodzaju tamtejszych terenw.

Uytki zielone

Ze wzgldu na rozlege doliny rzeczne, gmina Mrozy wyrnia si na tle innych gmin tej czci Mazowsza bardzo duym udziaem uytkw zielonych w oglnej strukturze uytkowania gruntw. ki i pastwiska stanowi przeszo 28% oglnej powierzchni gminy, podczas gdy w gminach dawnego wojewdztwa siedleckiego stanowi one nie wicej ni 15%. ki pooone w dolinach rzek maj najwiksze znaczenie pod wzgldem przyrodniczym. Pomimo silnego przeksztacenia tych terenw, to znaczy uregulowania rzek i poprowadzenia sieci melioracji, nadal s to tereny bardzo cenne. Przede wszystkim dziaaj jak gbka, ktra retencjonuje w sobie ogromne iloci wody. S take sprawnym filtrem oczyszczajcym powietrze. Nie tylko drzewa, ale rwnie i uytki zielone akumuluj w sobie dwutlenek wgla i produkuj tlen. Dziaaj jak ogromne kanay napowietrzajce. Ponadto stanowi miejsca lgowe dzikiego ptactwa, objte w dzisiejszych czasach szczegln trosk ze wzgldu na rosnce zagroenie biornorodnoci.
Ingerencja w naturalno dolin rzecznych gminy Mrozy doprowadzia jednak do zmiany ich pierwotnych zespow rolinnych. Obecnie powierzchniowo dominuj wrd zespow kowych i pastwiskowych ki owsicowe, ostroeniowe i zbiorowiska zioorolne, zoone z wysokich rolin dwuliciennych. Miejscami, gwnie w korycie rzeki, na starorzeczach i w torfiankach wystpuj zbiorowiska wodne i szuwarowe. Na caym obszarze k wystpuj ozowiska - najczciej w formie niewielkich kp. Gdzieniegdzie w niewielkich patach rosn olsy i gi olszowo-jesionowe. Do naturalnie wystpujcych rolin na kach gminy Mrozy naley zaliczy: czermie botna Calla palustris, turzyca dugokosa Carex elongata, wierzbownica bladorowa Epilobium roseum, wenianka wskolistna Eriophorum angustifolium, wenianka pochwowata Eriophorum vaginatum, bagno zwyczajne Ledum palustre, karbieniec pospolity Lycopus europaeus, psianka sodkogrz Solanum dulcamara.

Formy ochrony przyrody

Dla ochrony najcenniejszych zasobw przyrodniczych gminy Mrozy zostay ustanowione rne formy ochrony. Mnogo ich oraz bardzo duy obszar gminy (blisko 80%), ktry pokrywaj wiadczy o bardzo duej wartoci przyrodniczej tutejszych terenw.

Na terenie gminy Mrozy wystpuje sze rezerwatw przyrody o rnej funkcji ochronnej.

"Rudka Sanatoryjna"

Rezerwat przyrody leny, o pow. 125,64 ha, utworzony w dniu 25 sierpnia 1964 r. Jest drugim co do wielkoci rezerwatem jody w wojewdztwie mazowieckim. Pooony jest w ssiedztwie poudniowo-wschodniej granicy miejscowoci Mrozy. Obejmuje ochron najlepiej zachowane i najdalej wysunite na pnocny wschd drzewostany jody pospolitej rosnce wyspowo poza granicami naturalnego jej wystpowania, w drzewostanach rnych zbiorowisk grdowych. Najadniejsze paty jody zachoway si w oddziaach 82 i 87 oraz na terenie przylegajcym do rezerwatu od strony wschodniej, w borze sosnowym na terenie Sanatorium Przeciwgruliczego. Joda wystpuje tam zarwno w postaci piknego, strzelistego starodrzewia jak i rnowiekowego podrostu.
Joda obok wierka, grabu, modrzewia, osiki, brzozy i dbu, stanowi znaczc domieszk podstawowego, sosnowego drzewostanu rezerwatu. Podszycie stanowi leszczyna, jarzbina, kalina, jaowiec. W runie lenym dominuje gwiazdnica wielkokwiatowa, gajowiec ty, przylaszczka pospolita, fioek leny, zawilec gajowy i szczawik zajczy. Zwaszcza kwitnce na wiosn zawilce i przylaszczki, gsto usiane niczym dywan, pozostaj w pamici odwiedzajcych rezerwat. W granicach rezerwatu stwierdzono obecno szeciu gatunkw objtych ochron cakowit: lilia zotogw Lilium martagon, pomocnik baldaszkowaty Chimaphila umbellata, gnienik leny Neottia nidus-avis, orlik pospolity Aquilegia vulgaris, bluszcz pospolity Hedera helix. Z rolin chronionych czciowo wystpuj: turwka lena, marzanka wonna Galium odoratum, konwalia majowa Convallaria majalis, kopytnik pospolity Asarum europaeum, kruszyna pospolita Frangula alnus. Z gatunkw obcych przy granicach rezerwatu wystpuj: plnocnoamerykaska sosna wejmutka Pinus strobus, alpejska sosna czarna Pinus nigra, winobluszcz piciolistkowy Parthenocissus quinquefolia. Tu obok rezerwatu znajduj si stanowiska gatunkw rolin objtych ochron cakowit: listera jajowata Listera ovata, wawrzynka wilczeyko Daphne mezerum, bluszcz pospolity Hedera helix, widak jaowcowaty Lycopodium annotinum.
W rezerwacie jak i na terenach ssiadujcych spotka mona wiele gatunkw zwierzt takich, jak: bekas kszyk, rycyk, cyranka, derkacz, przepirka i inne. Ponadto dosy czsto widzianymi zwierztami s: dziki, osie, lisy, sarny, kuny domowe, tchrze zwyczajne, asice, zajce szaraki, jee, dzicioy, bociany biae, czaple, zaskroce zwyczajne, jaszczurki i aby.

"Florianw"

Rezerwat przyrody geologiczny, o powierzchni 406,04 ha, utworzony w dniu 8 lipca 1991 r. celem zachowania interesujcych form geomorfologicznych pochodzenia lodowcowego i wodnolodowcowego.
Powierzchni rezerwatu buduj osady czwartorzdowe o miszoci od 60 do 100 metrw. S to lodowcowe gliny i piaski z gazami oraz wodnolodowcowe piaski ze wirem (osady trzech kolejnych zlodowace) przedzielone iami i mukami zastoiskowymi, a take piaskami i wirami rzecznymi okresw interglacjalnych. Centraln cz rezerwatu stanowi teren falisty uksztatowany w formie ozu, moreny czoowej i modszej od nich wydmy parabolicznej pochodzenia eolicznego. Formy te usytuowane s na otaczajcym je obszarze paskiego, piaszczystego sandru wyniesionego na 143-144 m n.p.m. Wysokoci bezwzgldne na terenie i w bezporednim ssiedztwie rezerwatu wahaj si od 141 m w obnieniach dolinnych do 172,7 m na kulminacji moreny czoowej. Gwn o rezerwatu stanowi cignca si poudnikowo forma ozu. Tworzy ona falisty wa wznoszcy si na kulminacjach od 155 m n.p.m. w czci pnocnej, do 168 m n.p.m. w czci poudniowej. Oz zbudowany jest z przemytego, warstwowanego, piaszczysto-wirowego materiau wodnolodowcowego. Miejscami, w dolnych czciach zboczy, pojawiaj si paty gliny zwaowej. Poudniowa i poudniowo-zachodnia cz uroczyska, to zboczowa cz wzniesienia moreny czoowej. Jest ona zbudowana z piaskw i wirw z domieszk duych gazw, z niewielkimi nieregularnymi soczewami gliny zwaowej. W pnocno-wschodniej czci rezerwatu znajduje si dua wydma paraboliczna osigajca 147 m n.p.m. Zbudowana jest z drobnego materiau piaszczystego wywianego przez wiatr z osadw budujcych oz, sandr i moren czoow. Teren otaczajcy oz jest paski, lekko pochylony ku pnocy. Na wschd i zachd od ozu, w miejscach mis wytopiskowych po martwym lodzie, znajduj si podmoke obnienia wypenione pytkimi torfami i namuami torfiastymi. Odwadniaj je dwa lokalne cieki wpywajce do rzeki Witwki, lewobrzenego dopywu Kostrzynia. Prawie cay obszar rezerwatu (88%) pokryty jest lasem. Pozosta powierzchni zajmuj ki i nieuytki, wystpujce gwnie na terenach wytopiskowych. Na ozie dominuj drzewostany sosnowe, na wydmie sosnowo-brzozowe, za w obnieniach terenu, na glebach wilgotnych - olszowe.
Rezerwat "Florianw" daje schronienie wielu gatunkom zwierzt. Gwnie na granicach polno-lenych zaobserwowa mona sarny, dziki, zajce, baanty, kuropatwy, lisy, osie, jelenie, borsuki, pimaki oraz wiele innych gatunkw. W rezerwacie "Florianw" odnotowano take wystpowanie gniazda ora bielika.

"Rogonica"

Rezerwat przyrody torfowiskowy, o powierzchni 77,89 ha, utworzony w dniu 21.12.1998 r. celem ochrony dobrze zachowanego kompleksu olsw pooonych w dolinie Kostrzynia oraz rdlenego bagna.
Wystpuje tu kompleks gw olszowo-jesionowych Fraxino-Alnetum i olsw Ribeso nigri-Alnetum. We wschodniej czci w lokalnej, bezodpywowej niecce otoczonej zwydmieniami wyksztacia si mozaika siedlisk bagiennych. Tworz j: bory bagienne Vaccnio-uliginosi Pinetum oraz rolinno torfowiskowa reprezentowana przez zbiorowiska - turzycy dzibkowatej Carici rostratae-Sphagnetum apiculati (Sphagno-Caricetum rostratae), wenianki wskolistnej Eriophorum angustifolium-Spfagnum recurvum turzycy nitkowatej Caricetum lasiocarpae. Ten ostatni ma charakter paskiego, dywanowego mszaru oraz pywajcych wysepek. Na terenie rezerwatu gniazduj m.in.: bielik Haliaeetus albicilla, bocian czarny Ciconia nigra, uraw Grus grus, trzmielojad Pernis apivorus, samotnik Tringa ochropus, sonka Scolopax rusticola, dzicio redni Dendrocopos medius3.

"Przeom Witwki"

Rezerwat przyrody florystyczny, o powierzchni 92,30 ha, utworzony w 1995 r. celem ochrony dobrze wyksztaconych zbiorowisk rolinnych porastajcych dolin rzeki Witwki wraz z jej dopywami i najbliszym otoczeniem. Pooony jest w odlegoci ok. 6 km na pnocny wschd od wsi Grodzisk, na terenie uroczyska Gjszcz. Graniczy od strony zachodniej ze stawami w Gjszczu a od strony wschodniej ze stawami w Gobiwce (gmina Kauszyn).
Na terenie rezerwatu zidentyfikowano fitocenozy piciu zespow lenych oraz dwu nielenych. Zbiorowiskami lenymi s: ols porzeczkowy Ribo nigri-Alnetum z duym udziaem chronionej porzeczki czarnej Ribes nigrum, g przystrumykowy Circaeo-Alnetum, g wizowo-jesionowy Ficario-Ulmetum, grd lipowo-grabowy Tilio-Carpinetum oraz br mieszany Querco roboris-Pinetum. Niektre paty zbiorowisk wykazuj pewne znieksztacenia wynikajce z obecnoci w drzewostanie sosny jako gatunku sztucznie wprowadzonego. Do zbiorowisk nielenych naley zesp sitowia lenego Scripetum sylvatici oraz wielkoturzycowy szuwar turzycy botnej Caricetum acutiformis.
Wrd rolin rezerwatu stwierdzono dotychczas 198 gatunkw rolin naczyniowych, w tym 17 gatunkw chronionych i 9 z grupy rzadkich regionalnie. Z gatunkw objtych ochron cakowit wystpuj: wawrzynek wilczeyko Daphne mezereum, widak godzisty Lycopodium clavatum, widak jaowcowaty Lycopodium annotinum, lilia zotogw Lilium martagon, storczyk Fuchsa Dactylorhiza fuchsii, storczyk szerokolistny Dactylorhiza majalis, grel ty Nuphar luteum, listera jajowata Listera ovata, kruszczyk szerokolistny Epipactis helleborine, pluskwica europejska Cimicifuga europaea, bluszcz pospolity Hedera helix wspinajcy si na dby do wysokoci 4m. Do chronionych czciowo nale: kopytnik pospolity Asarum europaeum, bagno zwyczajne Ledum palustre, turwka lena Hierochloe australis, kruszyna pospolita Frangula alnus, kalina koralowa Viburnum opulus, konwalia majowa Convallaria majalis. Grup gatunkw rzadkich reprezentuj m. in.: narecznica szerokolistna Dryopteris dilatata, czartawa drobna Circaea alpina, porzeczka alpejska Ribes alpinum, kokorycz pena Corydalis solida, ligustr pospolity Ligustrum vulgare, czermie botna Calla palustris, zdrojwka rutewkowata Isopyrum thalictroides, rutewka orlikolistna Thalictum aquilegifolium oraz dwie trawy brodobrzanka wodna Catabrosa aquatica, wiechlina odlegokosa Poa remota. Ciekawostk jest wystpowanie pnocnoamerykaskiej, trjigielnej sosny smoowej Pinus rigida, ktra tworzy charakterystyczne, kolczaste szyszki.
W rezerwacie mona spotka take wiele gatunkw zwierzt. Midzy innymi do nich nale: jastrzb gobiarz Accipiter gentilis, myszow zwyczajny Buteo buteo, kobuz Falco subbuteo, brodziec samotny Tringa ochropus, kruk Corvus corax, sonka Scolopax rusticola, puszczyk Strix aluco.

"Torfowisko Jeziorek"

Najmniejszy rezerwat przyrody na terenie gminy Mrozy. Zosta powoany 31 padziernika 2012 r. celem zachowania ze wzgldw naukowych kompleksu wodno-torfowiskowego z przylegymi borami bagiennymi oraz stanowiskami chronionych a take zagroonych gatunkw rolin i zwierzt. Zajmuje obszar o powierzchni 6,8 ha. Znajduje si w odlegoci okoo 1,2 km od rezerwatu Rogonica, w pobliu wsi Borki. Jest to torfowisko wysokie z oczkiem wodnym zarastajcym pak szerokolistn Typha latifolia. Na torfowisku rosn pojedyncze, bajkowo powykrzywiane sosny i brzozy. Wrd wystpujcych tam rolin mona zauway weniank pochwowat Eriophorum vaginatum, weniank wskolistn Eriophorum angustifolium, urawin botn Oxycoccus palustris oraz czermie botn Calla palustris. Na terenie tego torfowiska znajduje si stanowisko masowo wystpujcej, objtej ochron cakowit rosiczki okrgolistnej Drosera rotundifolia, ktrej liczba stanowisk w Polsce maleje z powodu likwidacji siedlisk. W bezporednim ssiedztwie torfowiska znajduje si br bagienny z borwk bagienn Vaccinium uliginosum oraz chronionym czciowo bagnem zwyczajnym Ledum palustre.

"Barania Ruda"

Najmodszy rezerwat przyrody gminy Mrozy zosta utworzony na mocy zarzdzenia z dnia 10 lutego 2015 r. Regionalnego Dyrektora Ochrony rodowiska w Warszawie celem zachowania cennego kompleksu olsw z fragmentami gw olszowo-jesionowych i turzycowisk. Zajmuje powierzchni 52,94 ha. Pooony jest w pnocnej czci obrbu Topr, w caoci na terenach lenych bdcych wasnoci Skarbu Pastwa, administrowanych przez Nadlenictwo Misk. Jego szat rolinn tworz gi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe, a take olsy rdliskowe. Teren rezerwatu porasta olsza czarna z rzadko wystpujcymi: jesionem wyniosym i wizem szypukowym. Flora rolin naczyniowych rezerwatu reprezentowana jest przez 159 gatunkw, wrd ktrych obserwowa mona gatunki objte ochron, jak storczyk stoplamek krwisty zwany te kukuk krwist. Na terenie rezerwatu wystpuje 31 gatunkw ptakw, 13 gatunkw ssakw, 7 gatunkw pazw (kumak nizinny ma tutaj miejsce rozmnaania i staego przebywania).

Obszar Chronionego Krajobrazu

Teren gminy Mrozy w blisko 80% naley do Miskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, utworzonego w dniu 21 padziernika 1986 r. Gmina znajduje si we wschodniej czci tego obszaru. MOCHK rozciga si midzy 21o 30 - 21o 50 dugoci geograficznej wschodniej i 52o 05 - 52o 16 szerokoci geograficznej pnocnej. Oprcz gminy Mrozy MOCHK swoimi granicami obejmuje take gminy: Halinw, Dbe Wielkie, Misk Mazowiecki, Siennica, Cegw, Jakubw, Kauszyn i Kotu oraz od 1992 r. miasto Sulejwek.
Celem utworzenia tego obszaru bya ochrona mao znieksztaconego rodowiska przyrodniczego, zachowujcego zdolnoci rwnowagi biologicznej. Do walorw tego obszaru naley zaliczy wystpowanie jody pospolitej, wierkowego boru mieszanego wieego z bzem koralowym, formy geologicznej (ozu), fitocenoz mszarnych (pa mszarnego z przymgiek mszarn, pa mszarnego z weniank pochwowat, mszaru sosnowego z udziaem bagna zwyczajnego), zbiorowisk wodnych (zespou grzybieni pnocnych), zbiorowisk kowych (ki rdlenej zespou trzlicy modrej), fitocenoz polnych (zespou cierniskowego chrzstkowca polnego i ponniczka kosmatego).
Z gatunkw chronionych wystpujcych na terenie MOCHK i wystpujcych na terenie gminy Mrozy w sposb szczeglny zwraca si uwag na: lili zotogw Lilium martagon, licznie spotykana w uroczysku Gjszcz oraz w rezerwacie "Rudka Sanatoryjna"; owocujcy okaz bluszczu pospolitego Hedera helix rosncego na terenie Sanatorium Przeciwgruliczego w Rudce; kokorycz pen Corydalis bulbosa w grdzie uroczyska Gjszcz; jedno z omiu stanowisk w Polsce janowca skrzydlatego Chamaesparium sagittale = Genista sagittalis wystpujcego w borze mieszanym pooonym pomidzy Mrozami a Cegowem; groszek czerniejcy Lathyrus niger zasiedlajcy uroczysko Gjszcz. Podkrela si take znaczenie dla fauny MOCHK staww rybnych w Dbowcach, w ktrych odnotowano du populacj zielonki, rzadkiego w Polsce gatunku ptaka oraz dosy du liczb osobnikw czernicy, perkoza dwuczubnego i rdzawoszyjnego.

Pomniki przyrody

Na terenie gminy Mrozy licznie wystpuj pomniki przyrody. S to okazaych rozmiarw drzewa albo cae aleje. Do nich zaliczamy4:

Natura 2000

Na terenie gminy Mrozy, po wczeniejszej akceptacji Komisji Europejskiej, Rozporzdzeniem Ministra rodowiska z dnia 5 wrzenia 2007 r. zosta ustanowiony obszar Dolina Kostrzynia (kod obszaru PLB140009)5. Dolina Kostrzynia obejmuje obszar o cznej powierzchni 14376,1 ha pooony w wojewdztwie mazowieckim na terenie gmin: Wodynie (1.448,2 ha), Mrozy (6.797,9 ha), Kotu (3.156,9 ha), Skrzec (1.298,7 ha) i Grbkw (1.674,4 ha).
Ostoja wbrew swojej nazwie nie obejmuje tylko doliny rzeki Kostrzy, ale take przylege doliny jej dopyww wraz z kami, mokradami, kompleksami staww rybnych oraz otaczajce lasy gowe, olsy i zespoy zaroli. Obszar zosta uznany za ekstensywnie uytkowany rolniczo, stanowicy swego rodzaju cenn przyrodniczo enklaw pord obszarw silnie przeksztaconych przez gospodark roln oraz za lokalny korytarz ekologiczny. Odnotowano w nim wystpowanie co najmniej 20 gatunkw ptakw wymienionych w zaczniku I Dyrektywy Ptasiej, tj. bk Botaurus stellaris, bocian czarny Ciconia nigra, abd czarnodzioby Cygnus bewickii=Cygnus columbianus bewickii, trzmielojad Pernis apivorus, bielik Haliaeetus albicilla, botniak stawowy Circus aeruginosus, botniak kowy Circus pygargus, orlik krzykliwy Aquila pomarina, kropiatka Porzana porzana, zielonka Porzana parva, derkacz Crex crex, uraw Grus grus, rybitwa rzeczna Sterna hirundo, rybitwa czarna Chlidonias niger, lelek Caprimulgus europaeus, zimorodek Alcedo atthis, dzicio czarny Dryocopus martius, lerka Lullula arboreta, wiergotek polny Anthus campestris, ortolan Emberiza hortulana6.
Oprcz Doliny Kostrzynia na terenie gminy Mrozy wystpuje jeszcze jeden obszar Natura 2000, wyznaczony tym razem na podstawie Dyrektywy Siedliskowej. Jest to Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk Rogonica (obszar w caoci pooony na terenie gminy Mrozy). W dniu 10 stycznia 2011 r. decyzj Komisji Europejskiej zosta uznany jako obszar majcy szczeglne znaczenie dla Wsplnoty.
Obszar Rogonica zajmuje powierzchni 153,2 ha. Pokrywa w caoci istniejcy rezerwat o tej samej nazwie i obejmuje rwnie obszary pooone na zachd od tego rezerwatu. Zosta uznany za jeden z najlepiej zachowanych na Nizinie Poudniowopodlaskiej obszarw lenych zwizanych z siedliskami wilgotnymi. Szczegowa charakterystyka tego obszaru zostaa przedstawiona przy okazji omawiania rezerwatu przyrody.



1 Zmiana Studium uwarunkowa i kierunkw zagospodarowania przestrzennego gminy Mrozy, Cz II - Uwarunkowania, Zakad Planowania Przestrzennego i Bada Ekologicznych "EKOS", Siedlce 2012, s. 19

2 Tame, s. 31

3 dane ze Standardowego Formularza Danych Natura 2000 dla obszaru SOO "Rogonica"
4 Dane Urzdu Gminy Mrozy, 2014 r.

5 Rozporzdzenie Ministra rodowiska z dnia 5 wrzenia 2007 r. zmieniajce rozporzdzenie w sprawie obszarw specjalnej ochrony ptakw Natura 2000 (Dz. U. z 2007 r. Nr 179, poz. 1275)

6 dane ze Standardowego Formularza Danych Natura 2000 dla obszaru OSO "Dolina Kostrzynia"
copyright 2006-2016 Urz±d Miasta i Gminy Mrozy